3.1.5.2 Kreatinine

Kreatinine wordt in de spieren gevormd, aan de circulatie afgegeven en door de glomerulusfiltratie uit het bloed verwijderd. De per 24 uur afgegeven hoeveelheid kreatinine is vrij constant en wordt bepaald door de spiermassa. Zolang enerzijds de spiermassa constant blijft en anderzijds de glomerulaire filtratie constant blijft, verandert de concentratie van kreatinine in bloed (serum) niet.

Neemt de nierfunctie (filtratiecapacitiet) af, dan stijgt de kreatinineconcentratie in bloed. Daar mannen gemiddeld meer spiermassa hebben dan vrouwen, is de gemiddelde concentratie van kreatinine in bloed bij mannen hoger en dit komt tot uiting in verschillende referentiewaarden voor beide geslachten.

Met stijgende leeftijd neemt de spiermassa gestadig af doch de filtratiesnelheid ook, zodat de kreatinineconcentratie weinig verandert en de referentiewaarden voor serumkreatinine voor de leeftijdsgebieden tussen 20 tot 60 jaar nagenoeg gelijk blijven. De grote inter-individuele variatie in spiermassa maakt dat de referentie enzen vrij ruim uitvallen en dat kan in bepaalde situaties misverstanden opleveren. Bij een gezonde gespierde jonge man (als voorbeeld) kan een serumkreatinine van 110 µmol/l gevonden worden, terwijl dezelfde waarde bij een 60-jarige man al een duidelijke teruggang in de nierfunctie weerspiegelt hoewel de waarde 110 nog net in het referentiegebied ligt.

In de huisartsenpraktijk kan bij oudere patiënten een duidelijker inzicht in nierfunctie verkregen worden uit de (bij benadering) berekende kreatinine-klaring, bv. via het nomogram in fig. 2, waarin een zekere correctie voor het aangestipte probleem is verwerkt.

Vlees bevat kreatine dat door verhitting in kreatinine wordt omgezet met als gevolg dat het eten van gekookt of gebraden vlees 2 - 4 uur later al een stijging van serumkreatinine (in de orde van zelfs 100 µmol/l) kan veroorzaken. Om deze reden is afname van bloed voor de bepaling van serumkreatinine binnen 10 uur na een vleesrijke maaltijd sterk af te raden. Een klein, maar onder bepaalde condities niet te verwaarlozen, deel van kreatinine wordt via tubuli uitgescheiden. Geneesmiddelen die de tubulaire secretie remmen (enkele zijn genoemd in par. 3), veroorzaken een verhoging van het serumkreatinine, de filtratiesnelheid verandert immers niet.

Verder in deze paragraaf:

• HbA1c

Print deze pagina